Markalarla iletişimde kişisel verilerini nasıl korursun?

Bir kahve siparişi için uygulamaya üye oluyorsun, kargo takibi için telefonunu veriyorsun, bir çekilişe katılmak için doğum tarihini yazıyorsun. Her biri tek başına küçük görünür, ama zamanla pek çok şirkette senin hakkında epey ayrıntılı bir dosya oluşur. Markalarla iletişimde kişisel verilerini korumak, alışverişten vazgeçmek değil; neyi kime verdiğini bilmek demek.

Kişisel veri nedir, neden önemli?

Seni doğrudan ya da dolaylı olarak tanımlayabilen her bilgi kişisel veridir: adın, telefonun, e-postan, adresin, kimlik numaran; ama aynı zamanda alışveriş geçmişin, konumun ve hatta cihaz bilgilerin. Türkiye'de bu verilerin işlenmesi 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ile düzenlenir. Kanun, şirketlerin verini hangi amaçla işlediğini sana açıklamasını ve bazı durumlarda açık rızanı almasını şart koşar.

Verilerin bir kez dağıldığında geri toplamak zordur. Bu yüzden en etkili koruma, paylaşmadan önce düşünmektir.

Paylaşmadan önce sor: Gerçekten gerekli mi?

En az bilgi kuralı

Bir hizmet için gereken bilgi ile istenen bilgi her zaman aynı değildir. Kargo için adres gerekir; doğum tarihi gerekmez. Formlarda zorunlu olmayan alanları boş bırakmak tamamen senin hakkın.

Ayrı bir e-posta adresi

Alışveriş ve üyelikler için ayrı bir e-posta adresi kullanmak, kişisel ve iş yazışmalarını kampanya mesajlarından korur. Bir veri sızıntısı olduğunda etkisi de sınırlı kalır.

Önceden işaretli kutulara dikkat

Üyelik sırasında "kampanyalardan haberdar olmak istiyorum" ya da "verilerimin iş ortaklarıyla paylaşılmasını kabul ediyorum" kutuları işaretli geliyorsa, işaretini kaldırmayı düşün. Ticari ileti izinlerini nasıl yöneteceğini ticari ileti izni nedir yazısında ayrıntılı anlattık.

Uygulama izinleri

Bir alışveriş uygulamasının rehberine, mikrofonuna ya da sürekli konumuna erişmesi gerçekten gerekli mi? Telefonunun ayarlarından uygulama izinlerini gözden geçirmek beş dakikanı alır.

Müşteri hizmetleriyle konuşurken

• Kart şifreni, telefonuna gelen tek kullanımlık doğrulama kodlarını ya da internet bankacılığı şifreni hiçbir şirket temsilcisine söyleme. Gerçek bir müşteri hizmetleri bunları istemez.
• Seni arayan kişinin gerçekten o şirketten olduğundan emin değilsen telefonu kapat ve şirketin resmî numarasını kendin ara.
• Sosyal medyada bir markaya soru ya da şikâyet yazarken sipariş numaranı, telefonunu veya adresini herkese açık yoruma yazma; özel mesajı kullan.

Sorununu çözdürürken izleyebileceğin adımlar için müşteri hizmetleriyle etkili iletişim rehberine, sahte arama ve mesajları tanımak içinse online dolandırıcılık işaretleri yazısına bakabilirsin.

KVKK kapsamındaki temel hakların

KVKK, verisi işlenen herkese bazı haklar tanır. Genel hatlarıyla şunları isteyebilirsin:

1. Verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenmek, işlendiyse bilgi talep etmek,
2. Hangi amaçla işlendiğini ve kimlere aktarıldığını öğrenmek,
3. Eksik ya da yanlış verilerin düzeltilmesini istemek,
4. Şartları oluştuğunda verilerinin silinmesini ya da yok edilmesini istemek,
5. Kanuna aykırı işleme nedeniyle zarara uğradıysan bunun giderilmesini talep etmek.

Bu talepler için önce ilgili şirkete, yani veri sorumlusuna yazılı olarak başvurursun; başvuru yolu şirketin aydınlatma metninde yazar. Sonuç alamazsan Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na şikâyette bulunabilirsin. Güncel başvuru usulleri için Kurum'un resmî sitesine bak. Buradaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Bir veri sızıntısı haberi alırsan

Üye olduğun bir şirketin verilerinin sızdığını öğrendiğinde panik yapma, ama birkaç adımı ertelemeden at:

• O hesabın şifresini değiştir; aynı şifreyi başka yerlerde de kullanıyorsan onları da değiştir.
• Önümüzdeki haftalarda o şirketin adını kullanan mesaj ve aramalara karşı ekstra dikkatli ol. Sızıntılardan sonra sahte "hesabınızı doğrulayın" mesajları sıklaşabilir.
• Kart ve banka hesap hareketlerini bir süre daha sık kontrol et.
• Mümkünse iki adımlı doğrulamayı aç.

Seviyorum'da bilgilerin nasıl korunur?

Seviyorum'u tasarlarken en baştan bir kural koyduk: Bilgilerin sende kalır.

• E-posta adresin ve telefonun hiçbir şirketle paylaşılmaz. Markalar sana yalnızca Seviyorum içinden yazabilir.
• Kimin yazabileceğine sen karar verirsin: yalnızca deneyim paylaştığın veya sevdiğin markalar (varsayılan), ilgi alanlarındaki doğrulanmış markalar ya da hiçbir marka.
• Kampanya ve hediye için ayrı, açık izin gerekir. Bu izin önceden işaretli gelmez ve dilediğin an geri alınır.
• Görüşmeler numarasız: Bir marka seni ararsa görüşme site ya da uygulama içinden olur; numaran paylaşılmaz, konuşma kaydedilmez.
• Verilerin senin: Ayarlar bölümünden verilerini indirebilir ya da hesabını silebilirsin.

Tüm bu seçenekler Ayarlar ve gizlilik sayfasında.

24 sn

Bilgilerin sende kalır

Sık sorulan sorular

Bir şirket benden kimlik numaramı isteyebilir mi?

Bazı işlemlerde, örneğin sözleşme gerektiren ya da yasal bir yükümlülüğe bağlı hizmetlerde kimlik bilgisi istenebilir. Ama basit bir üyelik ya da kampanya için isteniyorsa neden gerektiğini sor; tatmin edici bir açıklama yoksa paylaşmamayı düşünebilirsin.

Verilerimin silinmesini nasıl isterim?

Şirketin aydınlatma metninde yazan başvuru kanalından yazılı talepte bulunursun. Şirket kanunda belirtilen süre içinde yanıt vermekle yükümlüdür; yanıt alamazsan Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na başvurabilirsin.

Seviyorum'daki markalar e-posta adresimi görebilir mi?

Hayır. E-posta adresin ve telefonun hiçbir şirketle paylaşılmaz. Markalar sana yalnızca Seviyorum içinden ve senin izin verdiğin ölçüde yazabilir.

Bir markanın bana yazmasını nasıl engellerim?

Seviyorum'da Ayarlar bölümünden "Hiçbir marka" seçeneğini işaretleyebilir ya da tek bir markayı konuşma ekranından tek dokunuşla engelleyebilirsin.