Online alışverişte dolandırıcılık işaretleri

Dolandırıcılar artık kötü yazılmış e-postalarla değil, gerçeğinden ayırt etmesi zor sitelerle, ikna edici mesajlarla ve tanıdık logolarla çalışıyor. İyi haber şu: Yöntemler değişse de kullandıkları psikolojik düğmeler hep aynı. Online alışverişte dolandırıcılık işaretlerini bir kez tanıdığında, onları her yerde fark etmeye başlarsın.

Aşağıda en sık karşılaşılan sekiz işareti ve şüphelendiğinde ne yapman gerektiğini bulacaksın.

Online dolandırıcılığın 8 işareti

1. Gerçek olamayacak kadar iyi bir fiyat

Her yerde belli bir fiyata satılan bir ürünün bir sitede yarı fiyatına satılması, dikkat edilmesi gereken ilk işarettir. Dolandırıcılar, insanların fırsat kaçırma korkusunu bilir ve tam da buna oynar. Fiyat şaşırtıcı derecede düşükse, önce satıcının kim olduğunu araştır.

2. Acele ettiren dil

"Son 10 dakika", "stokta yalnızca 1 ürün kaldı", "hesabınız bugün kapanacak", "ödülünüzü bir saat içinde almazsanız iptal edilecek"... Seni düşünmeden hareket ettirmeye çalışan her mesaj bir uyarıdır. Gerçek fırsatlar ve gerçek kurumlar, seni birkaç dakikalık bir karar baskısına sokmaz.

3. Yalnızca kişisel hesaba havale

Ödemenin tek yolu bir kişinin adına açılmış hesaba havale ya da EFT ise dur. Güvenilir satıcılar genellikle kartla, bankanın onay ekranından geçen güvenli bir ödeme imkânı sunar. Kişisel hesaba gönderilen para, bir sorun çıktığında geri almanın en zor olduğu paradır.

4. Bağlantılı kargo, iade ve ödül mesajları

"Kargonuz adreste teslim edilemedi", "gümrük ücreti ödenmesi gerekiyor", "iadeniz onaylandı, bilgilerinizi girin", "çekilişi kazandınız"... Bu tür SMS ve e-postalar seni sahte bir sayfaya yönlendirip kart bilgisi ya da şifre girmeni ister. Gerçek bir kargo ya da iade sorunu varsa, bunu alışveriş yaptığın sitenin sipariş sayfasında da görürsün. Mesajdaki bağlantıya değil, resmî uygulamaya güven.

5. Kod ya da şifre isteyen "yetkili"

Kendini banka çalışanı, kargo görevlisi ya da müşteri temsilcisi olarak tanıtıp telefonuna gelen doğrulama kodunu, kart şifreni ya da internet bankacılığı bilgilerini isteyen biri, kim olduğunu söylerse söylesin dolandırıcıdır. Telefonu kapat ve kurumu, resmî numarasından kendin ara. Ayrıntılar İnternette güvenli ödeme rehberinde.

6. Tutarsız alan adı ve tasarım

Tanıdık bir markanın adına harf eklenmiş, tire konmuş ya da uzantısı değiştirilmiş adresler; yazım hatalarıyla dolu ürün açıklamaları; her sayfada farklı şirket adının geçtiği sözleşmeler... Bunlar aceleyle kurulmuş sahte sitelerin tipik izleridir. Adres çubuğundaki kilit simgesi tek başına güvence değildir; sahte siteler de şifreli bağlantı kullanabilir.

7. Kimliği belirsiz satıcı

Ticari unvan, açık adres ve çalışan bir telefon numarası yoksa; tek iletişim yolu bir mesajlaşma hesabıysa; iade ve teslimat koşulları hiç yazmıyorsa, bir sorun çıktığında muhatap bulamayabilirsin. Bir sitenin güvenilir olup olmadığını kontrol etmenin adımlarını Online alışverişte güvenilir site nasıl anlaşılır? yazısında topladık.

8. Kusursuz ama kopyala-yapıştır yorumlar

Hepsi beş yıldızlı, birbirine çok benzeyen, ayrıntı içermeyen ve aynı günlerde yazılmış yorumlar, güven görüntüsü yaratmak için üretilmiş olabilir. Satıcı hakkında yalnızca sitenin kendi sayfasına değil, bağımsız yerlerdeki deneyimlere de bak. Sahte yorumları tanımanın yollarını Sahte yorumları nasıl ayırt edersin? yazısında anlattık.

İkinci el ilanlarda ayrıca dikkat

İlan sitelerinde en yaygın tuzak, görülmemiş bir ürün için istenen kaporadır. Satıcı şehir dışında olduğunu söyler, başka alıcıların beklediğini ima eder ve ürünü "ayırmak" için ön ödeme ister. Ürünü görmeden, tanımadığın birine para gönderme. Satıcıysan da sana gönderilen "ödeme yapıldı" ekran görüntülerine değil, kendi hesabına güven. Daha fazlası için İkinci el alışverişte güvenli yollar yazısına bak.

Şüphelendiğinde ne yapmalısın?

1. Durakla. Hiçbir gerçek fırsat, beş dakika düşünmene engel olmaz.
2. Bağlantıya tıklama; siteye adresi kendin yazarak ya da resmî uygulamadan gir.
3. Satıcının adını aratıp bağımsız deneyimlere bak.
4. Emin olamıyorsan ödeme yapma.

Dolandırıldığını düşünüyorsan

Zaman çok önemli. Kart bilgilerini girdiysen ya da bir kodu paylaştıysan bankanı hemen, kartının arkasındaki ya da resmî uygulamasındaki numaradan ara ve kartını kullanıma kapattır. Şüpheli işlemler için harcama itirazı sürecini konuş. Mesajların, ekran görüntülerinin, sitenin adresinin ve ödeme belgelerinin kopyalarını sakla. Ardından kolluk kuvvetlerine ya da Cumhuriyet başsavcılığına başvur. Aynı şifreyi kullandığın hesapların şifrelerini de değiştir.

Utanmana gerek yok; bu yöntemler dikkatli insanları da kandırabilecek şekilde tasarlanıyor. Yaşadığını çevrenle paylaşmak, başkalarının aynı tuzağa düşmesini önleyebilir.

Sık sorulan sorular

Sahte bir alışveriş sitesini nasıl anlarım?

Gerçek dışı fiyatlar, acele ettiren dil, yalnızca kişisel hesaba havale ile ödeme, eksik şirket ve iletişim bilgileri, tutarsız alan adı ve birbirine benzeyen kusursuz yorumlar en sık görülen işaretlerdir. Birkaçı bir aradaysa alışverişten vazgeç.

Kargo ücreti isteyen SMS gerçek olabilir mi?

Bağlantı içeren ve ücret ya da kart bilgisi isteyen kargo mesajları dolandırıcıların sık kullandığı bir yöntemdir. Bağlantıya tıklama. Kargonun durumunu yalnızca alışveriş yaptığın sitenin sipariş sayfasından ya da kargo firmasının resmî kanallarından kontrol et.

Dolandırıldığımı fark ettim, ilk ne yapmalıyım?

Bankanı hemen resmî numarasından ara ve kartını kullanıma kapattır. Harcama itirazı sürecini konuş, tüm mesaj ve belgelerin kopyalarını sakla, ardından kolluk kuvvetlerine ya da Cumhuriyet başsavcılığına başvur. Aynı şifreyi kullandığın hesapların şifrelerini de değiştir.