İyi bir emlak danışmanında aranacak özellikler

Ev aramak, hayatın en yorucu ve en heyecanlı işlerinden biri. İlan sitelerinde saatler geçiriyor, hafta sonlarını ev gezerek harcıyor, bir yandan da büyük bir kararın ağırlığını taşıyorsun. Bu süreçte yanında iyi bir emlak danışmanı olması, hem zamanını hem de içini rahatlatır. Peki iyi bir emlak danışmanında aranacak özellikler neler?

İyi emlak danışmanı önce seni dinler

İyi bir danışman sana hemen ilan göstermeye başlamaz; önce ne aradığını anlamaya çalışır. Kaç oda, hangi semt, bütçe aralığı, okula ya da işe uzaklık, evcil hayvan, otopark, kat tercihi... Bu konuşmadan sonra sana uymayan evleri gezdirmez, zamanını boşa harcamaz. "Bu bütçeyle bu semtte aradığın özelliklerde ev bulmak zor, şu seçenekleri düşünebiliriz" diyebilecek kadar da dürüsttür.

Belgeler ve yetki

Türkiye'de taşınmaz alım, satım ve kiralamasına aracılık eden işletmelerin Ticaret Bakanlığı'ndan yetki belgesi alması gerekiyor. Danışmana belgesini sormak tamamen olağan bir taleptir; iyi bir danışman bunu göstermekten memnuniyet duyar. İlanlarda da yetki belgesi numarasının yer alması beklenir.

Bunun yanında şunları da sorabilirsin:

• Bu evi pazarlamak için ev sahibinden yazılı yetkiniz var mı?
• Evi gösterirken bana imzalatacağınız bir belge var mı? İçinde neler yazıyor?
• Bir anlaşmazlık olursa ofisinize ve size nasıl ulaşabilirim?

Dürüst ilan

Güvenilir bir danışmanın ilanları gerçeği yansıtır. Fotoğraflar güncel ve abartısızdır, metrekare doğru yazılır, eksikler (asansör yok, cephe kuzey, yol çalışması var) gizlenmez. İlanda yazan fiyatla gittiğinde söylenen fiyat aynıdır. "Bu ev az önce gitti ama benzer bir tane var" cümlesini sık duyuyorsan dikkatli ol; bu, ilanın seni ofise çekmek için kullanıldığının işareti olabilir.

Gezme sürecinde

Ev gezerken iyi bir danışman evin artılarını olduğu kadar eksilerini de söyler. Sorularını yanıtlar, bilmediğini ev sahibine sorup sana döner. Seni acele ettirmez, "Bugün karar vermezseniz kaçar" gibi baskılar kurmaz. Binanın genel durumunu, aidatları, ısınma sistemini, komşuluk ilişkilerini ve semti anlatır.

Ev gezerken kendi kontrol listeni de yanında götür: Nem ve rutubet izleri, pencerelerin durumu, su basıncı, elektrik tesisatı, telefon çekimi, gün ışığı, gürültü.

Hizmet bedeli

Emlak danışmanlarının alabileceği hizmet bedeliyle ilgili yasal kurallar ve üst sınırlar bulunuyor. İyi bir danışman hizmet bedelinin ne kadar olacağını, kimden ve ne zaman alınacağını en baştan, yazılı olarak söyler. Sonradan "Bir de şu masraf var" diye ortaya çıkan kalemler güven sarsar. Güncel kuralları Ticaret Bakanlığı'nın resmî kaynaklarından kontrol edebilirsin.

Sözleşme, tapu ve kapora

Karar aşamasına geldiğinde iyi bir danışman süreci şeffaf yönetir:

1. Tapu kontrolü. Satın alacağın evin tapu kaydında ipotek, haciz ya da başka bir şerh olup olmadığını kontrol etmen için yol gösterir.
2. İmar ve iskân. Evin yasal durumunu, örneğin iskânının olup olmadığını öğrenmen için seni doğru kurumlara yönlendirir.
3. Kimlik doğrulama. Kiralama ya da satışta karşındaki kişinin gerçekten ev sahibi ya da yetkilisi olduğunu doğrulamanı sağlar.
4. Kapora. Kapora vermeden önce tapuyu ve ev sahibinin kimliğini doğrulamanı, kaporayı yazılı bir belgeyle ve kayıt altında ödemeni önerir.
5. Sözleşme. Kira ya da satış sözleşmesini sana okuman için zaman tanır, sorularını yanıtlar.

Sözleşmelerdeki küçük yazılar için hizmet sözleşmelerini okumak yazısı yardımcı olur. İnternetteki sahte ilan ve kapora dolandırıcılıklarına karşı online dolandırıcılık işaretleri yazısına da göz at.

Kırmızı bayraklar

• Yetki belgesi sorulduğunda geçiştirmek
• Evi görmeden kapora istemek
• Hizmet bedelini sözlü söyleyip yazıya dökmemek
• "Bugün karar vermezseniz kaçar" baskısı
• İlan ile gerçek ev arasında büyük farklar
• Tapu ve ev sahibi bilgileri sorulduğunda belirsiz cevaplar

Taşınma günü ve sonrası

İyi bir danışmanın işi anahtarı teslim edince bitmez. Kiralamada evin teslim durumunu fotoğraflamanı ve demirbaş listesini sözleşmeye eklemeni önerir; satın almada abonelik işlemleri için seni yönlendirir. Taşınırken nakliye firması seçimi için de ev taşırken nakliye firması seçimi yazısına göz atabilirsin.

İyi danışmanı ödüllendirmek

Aylarca aradığın evi bulan, bütçeni zorlamadan seçenek sunan, sözleşme gününde her maddeyi sabırla anlatan bir danışman, çevrene önerebileceğin en değerli isimlerden biridir. Seviyorum'da emlak ofisi için deneyim yazarken "Güvenilir", "Şeffaf iletişim" ya da "Sorunsuz süreç" etiketlerini seçebilir, danışmanın adını teşekkür alanına yazabilirsin. Adres, tapu bilgisi ya da kira tutarı gibi kişisel ayrıntıları paylaşmana gerek yok.

Sık sorulan sorular

Emlak danışmanının yetki belgesi olup olmadığını nasıl anlarım?

Danışmana ya da ofise yetki belgesini sorabilirsin; bu son derece olağan bir taleptir. İlanlarda da yetki belgesi numarasının yer alması beklenir. Güncel kuralları ve sorgulama yollarını Ticaret Bakanlığı'nın resmî kaynaklarından kontrol et.

Kapora vermeden önce nelere dikkat etmeliyim?

Evi mutlaka gör, tapu kaydını ve ev sahibinin kimliğini doğrula, kaporayı yazılı bir belgeyle ve kayıt altında öde. Evi görmeden ya da acele ettirilerek kapora istenmesi önemli bir uyarı işaretidir. Bu bilgi hukuki tavsiye değildir.

Emlak danışmanı ne kadar hizmet bedeli alabilir?

Hizmet bedeliyle ilgili yasal kurallar ve üst sınırlar bulunuyor ve bunlar zamanla güncellenebiliyor. Danışmandan bedeli en baştan yazılı olarak iste ve güncel kuralları Ticaret Bakanlığı'nın resmî kaynaklarından kontrol et.